szmulowiznaludzieihistoria

Wpis

piątek, 27 lipca 2012

Szmulowizna w latach 1880-1900.

Porównując plany Warszawy z lat 1880-1900 dość wyraźnie widać rozwój budownictwa mieszkaniowego na Szmulowiźnie.  

Herb Warszawy na planie F. Kasprzykiewicza z r. 1880.

Herb Warszawy na planie F. Kasprzykiewicza z r. 1880.

Jego większą wersję można znaleźć na:

https://www.facebook.com/media/set/?set=a.260328464083010.58434.227345097381347&type=3#!/photo.php?fbid=260328490749674&set=a.260328464083010.58434.227345097381347&type=3&theater

Na planie F. Kasprzykiewicza z roku 1880 widoczna jest późniejsza ul. Ząbkowska, skręcająca w lewo, obecna ul. Radzymińska. Po lewej stronie widoczne są tereny /zamknięte/ które zapewne były ogrodem lub polem uprawnym.

Na kolejnym planie nieznanego wydawcy, Plan Warszawy z roku 1886, obecna ul. Radzymińska jest od strony ul. Ząbkowskiej, już w niewielkim stopniu zabudowana.

Porównując te dwa plany z Planem miasta Warszawy, Głównego Inżyniera W.H. Lindleya z roku 1900, zwracając szczególną uwagę na kształt ul. Wiosennej i kierunek przyszłej zabudowy Szmulowizny można wysnuć dość jednoznaczny wniosek. Początkiem i jednoczesnym centrum Szmulowizny "mieszkaniowej" był zbieg ulic: Wiosennej, Radzymińskiej i Ząbkowskiej, później dołączyła do nich ul. Kawęczyńska. Jak czytałem w dostępnych mi opracowaniach o Szmulowiźnie: "drewniaki na ul. Wiosennej stały, do lat 60-tych XX wieku", czyli pierwsze drewniane domy zbudowane na Szmulowiźnie w regularnej zabudowie, przetrwały najprawdopodobniej ok. 80 lat.

Przez następne dziesięciolecia centrum Szmulowizny było w tym samym miejscu. Tak je opisywał po latach jeden z największych Varsavianistów Jerzy Kasprzycki:

Korzenie miasta, Warszawskie pożegnania, Tom III, Praga, Jerzy Kasprzycki, Veda 1998.

"Ulica Folwarczna, Złoty trójkąt Szmulek".

Wspomnienia z lat trzydziestych XX wieku.

"Złoty trójkąt" między ulicami Radzymińską, Folwarczną i Kawęczyńską poznaliśmy najpierw z opowiadań kolegów-uczniów pobliskich szkół nr. 15 i 30. Sądząc z tych malowniczych opowieści, mieli naprzeciwko zaczarowaną krainę wszelkiej obfitości i atrakcji.

Od strony Radzymińskiej znajdywali niezwykłe cuda galanteryjne wokół "Guzikówki". W zakładzie fotograficznym "Heliar" wystawiano w witrynie pierwsze na Pradze odbitki kolorowe "Agfacolor". Fryzjer Frankowski olśniewał propozycją farbowania włosów, brwi i rzęs oraz ondulacji "pernamente".

Od strony Kawęczyńskiej - jak nam wykładali w swoim narzeczu ze Szmulek, nieco różnym od naszego "wirowania" na Kamionku - warto było odwiedzić sklep pani Uzdowskiej przy narożniku Folwarcznej, gdzie jesienią najwcześniej pojawiały się świeże orzechy laskowe ...

... "Złoty trójkąt" na Szmulkach przeżywał wtedy swoje najpiękniejsze chwile. Narożne w nim kamienice należały do rodzin zasiedziałych na Szmulkach od pokoleń: Rotlewich, Karpiuków, Boruckich, Szlęków, Strakaczów, Karłowiczów, /do dziś pamiętają tu majstra stolarskiego, Piotra, po 100 latach !/  Grzelewskich. Licząc od samego narożnika, kilka kamienic miało fronty od obu ulic: Kawęczyńska 1 i Radzymińska 4 - i tak dalej ...

Ulica Ząbkowska, Prawdziwe Szmulki.

To był wielki świat u zbiegu ulic Ząbkowskiej, Radzymińskiej i Kawęczyńskiej. Można tu było spędzić życie zbytnio nie oddalając: przyjść na ten piękny świat jeszcze w XIX wieku z pomocą słynnej akuszerki Bajerowej /Radzymińska 20/ i zemrzeć w XX wieku, ku fachowej satysfakcji Pana Zielonki /Zakład Pogrzebowy Radzymińska 43 ...".

Kasprzycki Jerzy: ur. 19.12.1930, zm. 9.01.2001 w Warszawie, dziennikarz, varsavianista, od 1949 roku dziennikarz „Życia Warszawy”, gdzie przez ponad 30 lat prowadził stały cykl „Pożegnania warszawskie” z rysunkami Mariana Stępnia i  Kazimierza Nowaka.



Ulica Folwarczna położona za ul. Wiosenną /w kierunku Targówka/, nazwana w ten sposób jak się wydaje w związku bliskością Folwarku Szmula Zbytkowera, byłaby w takim razie tylko historyczną pamiątką po nim, jednak w bezpośredni sposób z nim nie była związana.

Zakładając że widoczny na Planie Warszawy z roku 1886, zamknięty i zapewne ogrodzony teren folwarku był np. ogrodem, naturalnym wydaje się nazwanie pobliskiej ulicy, ul. Wiosenną tak jak to dzieje się i obecnie na terenach ogródków działkowych lub w ich pobliżu. W takich miejscach można spotkać nazwy uliczek związane z hodowanymi przez działkowców: kwiatami, drzewami, warzywami i owocami.  

Ogród na terenie Folwarku Szmula Zbytkowera ok. 1880r.

Ogród na terenie Folwarku Szmula Zbytkowera, ok. 1880r. /oznaczony czerwoną linią/.

Tuż obok, od ul. Radzymińskiej w kierunku torów kolejowych niedługo zostanie założona ul. Wiosenna.

Szmulowizna ok. 1880r, ul. Wiosenna i Folwarczna.

Szmulowizna ok. 1880r, ul. Wiosenna /złamana w przebiegu/ i ul. Folwarczna.

Szmulowizna ok. 1880r, zarys pierwszych ulic.

Szmulowizna ok. 1880r, zarys pierwszych ulic.

Widoczne tu naszkicowane ulice, są zgodnie /w przybliżeniu/ z: Planami Lindley'ów ze zbiorów Archiwum Państwowego m. st. Warszawy 1883-1915 i planem Planem miasta Warszawy, Zdjęcie pod kierunkiem Głównego Inżyniera W.H. Lindleya, 1900.

  • ul. Białostocka.
  • Ul. Folwarczna.
  • ul. Grodzieńska.
  • ul. Kawęczyńska.
  • ul. Łamana.
  • ul. Łochowska.
  • ul. Nowa.
  • ul. Radzymińska.
  • ul. Siedlecka.
  • ul. Wiosenna.
  • ul. Wołomińska.
  • ul. Ząbkowska.

Pod koniec XIX wieku /ok. 1880-1890/ na Szmulowiźnie zamieszkała rodzina moich pradziadków Sikorskich: Franciszka Sikorskiego i Karoliny Sikorskiej z d. Sas, która przyjechała z Miechowa /Małopolska/. O wcześniejszych losach moich przodków Sikorskich i rodzin z nimi skoligaconych w sporej części dowiedziałem się dzięki stronie rodzinnej "Historia rodziny Wciślińskich i rodzin spokrewnionych", z którą to rodziną moi Sikorscy byli spokrewnieni w Proszowicach /Małopolska/ już ponad 200 lat temu. Dzięki uprzejmości administratora tej strony zamieszczam adres internetowy strony rodzinno-genealogicznej Wciślińskich i serdecznie go polecam czytelnikom blogu.

http://www.wcislinski.net/

 

Zapraszam na blog rodzinno-genealogiczny: http://zeszmulowiznyibrodna.blox.pl/html

Kontakt z autorem blogów:zeszmulowiznyibrodna@gmail.com

Uwaga: Kopiowanie zdjęć, tekstów i innych materiałów dostępnych na blogu, tylko za zgodą piszącego blog.

Szczegóły wpisu

Tagi:
brak
Autor(ka):
stefelek
Czas publikacji:
piątek, 27 lipca 2012 19:16

Polecane wpisy

  • Balkony ...

    A raczej to, co po nich zostało ... czyli zapraszam na blog: http://praskiebalkonyiinnedetale.blox.pl/2012/09/praskiebalkonyiinnedetale.html Zapraszam na

  • ul. Brzeska, najlepsze kawałki, cz. 3.

    ul. Brzeska 21. http://szmulowiznaludzieihistoria.blox.pl/2012/04/Szmulowizna-i-okolice-ul-Targowej-w-roku-1897.html  ul. Brzeska 21 / 21 /, po prawej s

  • ul. Brzeska.

    ul. Brzeska. http://szmulowiznaludzieihistoria.blox.pl/2012/04/Szmulowizna-i-okolice-ul-Targowej-w-roku-1897.html  Ulica na Starej Pradze, równoległado